Recht om vergeten te worden op Google: hoe werkt het?

Wat is het recht om vergeten te worden en hoe werkt het? Wij leggen het u uit.

Op 13 mei 2014 heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie (het HvJ-EU) het recht erkend voor alle particulieren om de-indexering te vragen van links naar pagina’s die persoonsgegevens over hen vermelden. Om zich aan die Europese beslissing te houden, heeft Google een nieuwe procedure ingevoerd waarmee particulieren rechtstreeks de verwijdering van inhoud kunnen aanvragen.

Wat is het recht om vergeten te worden op internet?

Het recht om vergeten te worden is een recht dat erop gericht is persoonlijke informatie te laten verwijderen die op het web is gepubliceerd en die een persoon schaadt.

Preciezer onderscheidt men 3 types van het recht om vergeten te worden:

• Het recht van verzet speelt wanneer de persoonsgegevens van iemand op ongeoorloofde wijze worden gebruikt. Dit recht speelt ook wanneer de persoon de informatie over zichzelf nutteloos acht ten opzichte van de redenen waarvoor ze zijn gepubliceerd.

• Het recht op wissen betreft de persoonsgegevens die websites hebben verzameld. Het is het recht van een individu om de eigenaars van de site te vragen de URL’s van berichten en artikelen die hem vermelden te verwijderen. Dit recht geldt ook voor foto’s en video’s, en voor elke andere inhoud die hem schaadt. Naast internet vallen ook digitale dragers onder deze maatregel. Artikel 17 van Verordening 2016/679 van het Europees Parlement onderstreept overigens de motieven van dit recht.

• De-indexering komt in beeld wanneer Google, Yahoo en andere zoekmachines de persoonsgegevens van een individu indexeren. In dat geval kan die persoon zijn recht om vergeten te worden laten gelden op de resultaten van de zoekmachine, om zijn naam en gegevens uit de catalogi van Google te laten verwijderen. Na een zoekopdracht leidt die verwijdering tot URL’s die naar lege pagina’s wijzen.

Het recht om vergeten te worden in de wereld

Na de beslissing van het HvJ-EU op 29 mei 2014 ontving de grote Amerikaanse firma alleen al in het Verenigd Koninkrijk meer dan 70.000 verzoeken over het recht om vergeten te worden. Bovendien geeft het Europees Hof van Justitie voorrang aan het recht op privacy van individuen boven de vrijheid van zoekmachines.

De baas van de Amerikaanse firma heeft die beslissing echter bekritiseerd vanwege de botsing tussen het recht om vergeten te worden en het recht op informatie. Die beslissing verplicht de zoekmachine bovendien om links te verwijderen die naar verouderde en onjuiste informatie verwijzen. Ze impliceert ook de verwijdering van informatie van algemeen belang. Bij de behandeling van verzoeken van internetgebruikers voert het Amerikaanse bedrijf dus een triaging uit om gerechtvaardigde verzoeken te onderscheiden van misbruik.

Het verschijnen van het recht om vergeten te worden heeft wereldwijd veel reacties uitgelokt. In Duitsland zijn veel verzoeken ingediend, onder meer door een academicus. Die vroeg de verwijdering van 4 persartikelen met oude foto’s van de betrokkene. De persoon had echter van geslacht en naam veranderd en wilde niet meer worden geïdentificeerd onder de oude benaming. De firma wees het verzoek af wegens relevantie voor het beroepsleven en het wetenschappelijk onderzoek. In Hongarije weigerde Google artikelen te verwijderen over de strafrechtelijke veroordeling van een hoge ambtenaar. In Italië aanvaardde Google het verzoek van een vrouw die de verwijdering vroeg van een oud artikel over de moord op haar man, waarin haar naam stond. Omgekeerd weigerde de firma artikelen te verwijderen over het proces van een zakenman tegen een krant in Polen. Het bedrijf behandelt elk geval minutieus, naargelang de relevantie van de verzoeken.

Recht om vergeten te worden op Google: tussen het recht op privacy en de vrijheid van meningsuiting

Het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) sommeert Google zich te houden aan het recht om vergeten te worden. Sinds die beslissing zijn twee kampen ontstaan: de voorstanders van de eerbiediging van de privacy en de voorstanders van de vrijheid van meningsuiting.

De voorstanders van het recht op eerbiediging van de privacy vinden enerzijds dat Google verplicht is om uit zijn databank de links te wissen die naar pagina’s leiden met nutteloze en compromitterende inhoud voor de betrokkenen. Anderzijds kwalificeren de voorstanders van de vrijheid van meningsuiting, met name de media, dit wisrecht als censuur.

Daarom heeft Google besloten de Europese verzoeken stapsgewijs te bestuderen, om een middenweg te vinden tussen beide partijen. De internetgigant is zo verplicht geweest om de helft van de verzoeken van internetgebruikers terzijde te schuiven. Die afwijzing heeft echter het ongenoegen van de voorstanders van de privacy gevoed.

Recht om vergeten te worden op Google: hoe werkt het?

Het recht om vergeten te worden dat het HvJ-EU heeft ingesteld, sommeert Google en zijn dochterondernemingen om uit hun SERP de gegevens te wissen en te de-indexeren die schadelijk zijn voor de privacy van natuurlijke personen. Deze wet blijft bovendien geldig, zelfs voor wettige inhoud. De hyperlinks voor de indexering van twijfelachtige pagina’s moeten worden uitgesloten van de indexatierobots.

Deze wetgeving heeft tot doel de reputatie te beschermen van personen die het slachtoffer zijn van laster. De CNIL (Commission nationale de l’informatique et des libertés) wil de naleving van deze nieuwe wetgeving inkaderen. Daarom heeft de instelling een lijst criteria opgesteld voor zoekmachines, om het recht om vergeten te worden en de-indexering te behandelen. Die criteria vermelden de authenticiteit van de gepubliceerde gegevens, de status van de klager, het onderwerp van de publicatie, de datum van de publicatie en de context van de verspreiding.

Om groen licht van de firma te krijgen, worden verzoeken aan een evaluatie onderworpen. Het verzoek moet een verouderde, lasterlijke, onjuiste of achterhaalde inhoud vermelden. Informatie van publiek belang (beroepsfout, oplichting, strafrechtelijke veroordeling…) blijft daarentegen in de index van Google. De-indexering is beperkt tot de Europese zone. Google heeft benadrukt dat de beslissing van het HvJ-EU enkel de Europese landen betreft.

De stappen om een verzoek tot het recht om vergeten te worden in te dienen, gebeuren volledig op internet. De aanvrager start de procedures door het formulier voor een verzoek tot verwijdering van inhoud online in te vullen. De internetgebruiker vult zijn naam en voornaam alsook zijn e-mailadres in. Vervolgens moet hij de URL opgeven van de pagina die hij uit de indexering wil sluiten. Uiteraard preciseert de aanvrager de redenen van zijn verzoek. Daarna voegt hij een kopie van een identiteitsbewijs bij. Tot slot wordt het verzoek elektronisch ondertekend door het invoeren van de naam. De behandeling van de verzoeken vergt een variabele termijn.

Hoe behandelt Google het recht om vergeten te worden in de praktijk?

De behandeling van de verzoeken van internetgebruikers aan Google wordt uitgevoerd door een Europese toezichtsgroep die bekendstaat als “Artikel 29”. Het is professor Luciano Floridi die de ontvangen verzoeken verzamelt en de werkwijze van het bedrijf inschat ten opzichte van de beslissingen van de justitie van de Europese Unie.

Door zijn bekendheid in de webrereld is de internetgigant verplicht te jongleren tussen zijn plicht om de privacy te respecteren en zijn reputatie als bron van informatie en online inhoud. De communicatiedirecteur van Google heeft overigens bevestigd dat de beslissing van het HvJ-EU hen verplicht zich te houden aan het recht om vergeten te worden. Het bedrijf beperkt zich tot de eisen van het Hof van Justitie, met verwijzing naar de verwachtingen van internetgebruikers inzake de publicatie van informatie.

Na een verzoek tot het recht om vergeten te worden kan Google u 3 verschillende antwoorden geven. Ofwel aanvaardt het puur en eenvoudig. In dat geval preciseert het dat uw URL’s binnen enkele uren worden gede-indexeerd. Ofwel weigert het. In die hypothese steunt het op een van de 11 weigeringsgronden, waarvan de meest frequente is “Betreft uw beroepsleven”. Ofwel vraagt Google u tot slot om preciseringen voordat het een definitief antwoord geeft.

De zaak Mario Costeja González

Mario Costeja González is een gerechtelijk deskundige van 58 jaar. Die persoon is vandaag een legende op het web geworden, omdat hij de voorloper is van het recht om vergeten te worden. De zaak begon na een klacht van de heer Costeja in 2010 tegen La Vanguardia, een online persuitgever, alsook tegen Google Spain en Google Inc. De naam van de vijftiger, ingevoerd in de zoekmachine, verwees naar die krant. Die vermeldde een veiling in verband met een beslag voor de invordering van zijn socialezekerheidsschulden.

Costeja vond dat die informatie zijn recht op bescherming van persoonsgegevens schaadde. Daarom vroeg de vijftiger Google Spain en Google Inc. die gegevens te verwijderen. Na hun weigering wendde de klager zich tot de AEPD (Spaanse gegevensbeschermingsautoriteit). De zaak werd vervolgens voorgelegd aan de Spaanse rechter en daarna aan het HvJ-EU. Dat laatste oordeelde in het voordeel van de gerechtelijk deskundige en onderstreepte het recht van individuen ten opzichte van zoekmachines.